نقاشی قهوه خانه ای؟ روایتگراسطوره ها در باورهای ایرانی

 نقاشی قهوه خانه‌ای روایتگر نقش اساطیر درباورهای اصیل ایرانی است که با گذشت زمان ، هنوز هم در زوایای زندگی مدرن حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. 

استاد محمد فراهانی از معدود نقاشان قهوه خانه‌ای در اراک است که با سرپنجه توانایش محملی برای روایت باورهای اسطوره‌ای و اصیل ایرانی فراهم آورده است. 

این استاد صاحب نام در هنر پرده خوانی نیز ید طولایی دارد. هنری که در روزگاری نه چندان دور در فضای صمیمی و بی‌تکلف قهوه خانه‌ها رونق داشت. 

تصویرسازی ساده و بی‌تکلف استادفراهانی، در سایه ذوق سرشار و قریحه خدادادی ، پرده‌هایی زیبا از داستان‌های شاهنامه و پهلوانان اساطیری ایران زمین خلق کرده است. 

این هنرمند چیره دست در سال ‪۱۳۱۵‬در یکی از روستاهای اراک چشم به جهان گشود. 

وی در سنین نوجوانی با یکی از نقاشان معروف قهوه خانه‌ای آن دوران به نام حسین قوللر آقاسی آشنا شد و همین آشنایی باعث گرایش او به نقاشی قهوه خانه‌ای گردید. 

استاد فراهانی از نقاشی قهوه خانه‌ای با نام نقاشی خیال‌سازی یاد کرده و می‌گوید: به کار بردن لفظ قهوه خانه‌ای برای پر کردن زوایای این هنر اصیل کوچک است. 

در سالهای نه چندان دور ، قهوه خانه‌ها ، مکان وسیعی برای استقرار نقاشان خیال ساز داشت. 

نقاشان قهوه خانه‌ای با استفاده از همین امکانات ، پرده‌های بزرگی از غیرت و مردانگی پهلوانان اساطیری شاهنامه ، می‌آفریدند. 

به گفته استاد فراهانی ، این پرده ها، حلقه‌ای برای اتصال مردم کوچه و بازار، با آرایه‌ها و هویت ملی بود. 

وی اظهارداشت: تعدادهنرمندان خیال سازهم اکنون از انگشتان دو دست کمتراست و برخی از آنان نیز در سنین کهولت بسر می‌برند. 

این استاد مشهور ، از نابودی تدریجی پرده‌های نقاشی شده ، سخت در هراس است و از اینکه برنامه‌ای برای انتقال تجربیات نقاشان قهوه خانه‌ای به نسل جوان وجود ندارد، ابراز نگرانی می‌کند. 

وی گفت: از دو سال قبل ؟ برای ماندگاری نقاشی خیال سازی، بامدیریت پژوهش های هنر سنتی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور، همکاری می‌کند و می کوشد تااز طریق برپایی نمایشگاههای مختلف در کنار دیگر نقاشان خیال ساز، این هنر اصیل را ماندگار نماید. 

وی با بیان اینکه تاکنون ‪۱۲‬اثر به سفارش سازمان میراث فرهنگی وگردشگری خلق شده ، گفت: تابلوهای شجاعت وغیرت پهلوانان و شمایل پیشوایان دینی ازروی هیچ مدل و الگویی تصویر نمی‌شود و تمامی آنها، زاده تخیل و ذوق هنرمند بر اساس داستان‌های شاهنامه و راویان مذهبی است. 

وی ، نقاشی قهوه خانه‌ای را روایتگر آزادگی وجوانمردی توصیف می‌کندومی گوید: این هنر اصیل ، به خوبی ارزشهای منطقی هنر مذهبی و سنتی ایران را به لایه‌های مختلف مردم منتقل می‌کند. 

مردمی که تصاویر حماسی ، جانبازی و ایثار پیشوایان دینی وباورهای کهن خود را نه به دلیل نقش و نگار که به خاطر حرمت ایمان ، غیرت ، مردانگی و بزرگی پاس می‌دارند. 

همراهی نقاشان قهوه خانه‌ای با تعزیه داران وگویندگان ذکر مصایب کربلا ، اتفاقی مبارک در عرصه هنر مذهبی و اصیل ایرانی است. 

ازجمله آثارماندگار در زمینه نقاشی خیال‌سازی می‌توان از مصیبت کربلا نام برد که استاد 
قوللر آقاسی بارنگ وروغن روی بوم خلق کرده واینک درمجموعه فرهنگی سعدآباد نگهداری می‌شود. 

تصویر باریافتن حضرت مسلم خدمت امام حسین (ع) ازدیگر آثار قهوه خانه ای ماندگار است که در مجموعه رضا عباسی نگهداری می‌شود. 

از اساتیدنقاشی قهوه خانه‌ای درایران می‌توان از حسن آقا اسماعیل زاده ( چلیپا)، فتح الله قوللر، میرزا حسن (حسن شله)، علی الوندی همدانی، حسین همدانی، یدالله عدالت جو، میرزا اسکندر (اسکندر سبز)، محمد حمیدی (محمد بربر)، علی ارنی، محمد رحمانی، محمد درویش (محمد بچه درویش) و علی طاهر نام برد.

/ 0 نظر / 22 بازدید